Cập nhật quy định mới nhất về thuế thu nhập cá nhân năm 2026 và cách tính chính xác

Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2026 đã có những có những điều chỉnh đáng chú ý liên quan đến biểu thuế, mức giảm trừ gia cảnh và cách tính thuế. Bài viết này tổng hợp chi tiết các điểm mới nhất, cách tính thuế TNCN theo quy định dự kiến áp dụng từ năm 2026, và những điều người nộp thuế cần lưu ý để thực hiện nghĩa vụ thuế chính xác và tối ưu ngân sách cá nhân.

1. Luật thuế thu nhập cá nhân năm 2026 là gì? Thời điểm áp dụng?

Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi năm 2025 là Luật số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007. Thời điểm áp dụng cụ thể và nội dung chi tiết sẽ thực hiện theo văn bản hướng dẫn chính thức của cơ quan có thẩm quyền. Kể từ thời điểm này, các quy định mới về thuế TNCN và các nội dung điều chỉnh khác, sẽ được áp dụng thống nhất trong hệ thống pháp luật thuế.

Quy định về thuế thu nhập cá nhân được điều chỉnh theo từng giai đoạn áp dụng

Tuy nhiên, đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, các nội dung quan trọng như biểu thuế lũy tiến từng phần (5 bậc), giảm trừ gia cảnh lại được áp dụng theo kỳ tính thuế năm 2026 (có hiệu lực từ 1/1/2026), tức là tính cho toàn bộ thu nhập phát sinh trong năm 2026 khi quyết toán thuế. Cách áp dụng này nhằm đảm bảo tính nhất quán trong quyết toán thuế cả năm, đồng thời tránh việc phải chia tách biểu thuế giữa hai giai đoạn trong cùng một năm tài chính.

2. Những điểm thay đổi mới về thuế thu nhập cá nhân năm 2026

2.1. Rút gọn biểu thuế từ 7 bậc xuống 5 bậc

Theo Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định biểu thuế luỹ tiến từng phần mới được rút gọn còn 5 bậc từ năm 2026, thay vì 7 bậc như trước đây. Việc rút gọn số bậc thuế giúp dễ tính toán hơn, đồng thời hạn chế tình trạng chỉ tăng thu nhập nhẹ nhưng phải chịu thuế suất cao hơn.

Biểu thuế mới được thiết kế theo hướng giãn khoảng thu nhập ở các bậc trung bình, là nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất từ tiền lương. Điều này có ý nghĩa thực tế rất lớn đối với người lao động văn phòng, chuyên viên kỹ thuật, quản lý cấp trung.

Biểu thuế lũy tiến từng phần mới nhất (áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 - tức là từ 01/01/2026):

Mức thuế cao nhất là 35%, áp dụng cho phần thu nhập tính thuế vượt hơn 100 triệu/tháng. Việc giữ thuế suất cao nhất ở mức 35% nhưng chỉ áp dụng cho phần thu nhập rất cao cũng thể hiện nguyên tắc điều tiết thu nhập hợp lý, không gây áp lực cho đại đa số người làm công ăn lương.

Chính sách thuế mới hướng tới đơn giản hóa và hỗ trợ người lao động

2.2. Điều chỉnh tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh

Một điểm thay đổi quan trọng khác trong Luật Thuế TNCN 2026 là tăng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế và người phụ thuộc. Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định mức giảm trừ gia cảnh 2026 được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 - tức là từ 01/01/2026. Cụ thể:

• Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng, thay vì 11 triệu đồng/tháng như trước. (186 triệu đồng/năm)
• Đối với mỗi người phụ thuộc, mức giảm trừ được điều chỉnh lên 6,2 triệu đồng/tháng. 

Đây là nội dung được đánh giá là tác động trực tiếp và tích cực nhất đến thu nhập thực tế của người lao động, đặc biệt là các hộ gia đình có con nhỏ hoặc đang nuôi dưỡng người thân. 

Theo phân tích từ các nguồn báo chí kinh tế, với mức giảm trừ mới, nhiều người có thu nhập trung bình sẽ không còn phải nộp thuế TNCN, hoặc số thuế phải nộp giảm đáng kể so với trước năm 2026.

2.3. Cập nhật phạm vi thu nhập chịu thuế trong bối cảnh mới

Luật sửa đổi cũng làm rõ hơn phạm vi thu nhập chịu thuế và thu nhập miễn thuế, nhất là trong bối cảnh kinh tế số, làm việc tự do và đa nguồn thu ngày càng phổ biến. Một số khoản thu nhập mới phát sinh từ nền tảng số, kinh doanh online vẫn thuộc diện chịu thuế theo nguyên tắc chung.

Tuy nhiên, luật tiếp tục giữ nguyên các khoản miễn thuế mang tính an sinh, như trợ cấp, phụ cấp theo quy định, nhằm đảm bảo mục tiêu hỗ trợ người lao động. Cụ thể, một số mức thu nhập phổ biến phải đóng thuế thu nhập cá nhân theo bảng giảm trừ gia cảnh mới đã tính các chi phí được trừ, được miễn khác gồm:

• Các đóng bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện, đóng góp từ thiện, khuyến học, nhân đạo.
• Thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân.
• Các khoản không tính thuế thu nhập cá nhân như một số khoản phụ cấp, trợ cấp, tiền ăn trưa…

Cách tính thuế thu nhập cá nhân theo quy định mới có lợi hơn cho người lao động

3. Cách tính thuế thu nhập cá nhân năm 2026 mới, chính xác nhất

Để tính thuế TNCN phải nộp, trước hết cần xác định thu nhập tính thuế, sau đó áp dụng thuế suất theo biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc mới. Công thức tổng quát như sau:

Phần thu nhập tính thuế còn lại sẽ được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc. Mỗi phần thu nhập nằm trong từng khoảng sẽ chịu mức thuế suất tương ứng, thay vì áp dụng một mức thuế duy nhất cho toàn bộ thu nhập.

Cách tính này đảm bảo người có thu nhập cao hơn chỉ chịu thuế cao hơn cho phần vượt, giúp hệ thống thuế công bằng và dễ chấp nhận hơn. Đây cũng là điểm giúp giảm áp lực thuế tâm lý cho người lao động khi thu nhập tăng.

Ví dụ: Giả sử Chị H có thu nhập trong tháng là 50 triệu đồng và phải đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc như sau:

• BHXH: 8%
• BHYT: 1,5%
• BHTN: 1%

Chị H có 2 người phụ thuộc và không có đóng góp từ thiện hay các khoản giảm trừ khác.

Theo công thức, có thể tính:

1. Thu nhập chịu thuế = 50 triệu đồng (tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công)

2. Tính các khoản giảm trừ:

• Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu đồng
• Giảm trừ cho 2 người phụ thuộc: 6,2 × 2 = 12,4 triệu đồng
• Bảo hiểm bắt buộc = 50 triệu × (8% + 1,5% + 1%) = 5,25 triệu đồng

→ Tổng giảm trừ = 15,5 + 12,4 + 5,25 = 33,15 triệu đồng

3. Thu nhập tính thuế = 50 – 33,15 = 16,85 triệu đồng

4. Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần:

→ Tổng thuế TNCN tạm nộp trong tháng: 0,5 + 0,685 = 1,185 triệu đồng.

4. Lưu ý khi áp dụng Luật thuế thu nhập cá nhân mới

Trong thực tế, người lao động cần lưu ý thời điểm chi trả thu nhập để xác định chính xác kỳ tính thuế áp dụng mức giảm trừ mới. Theo hướng dẫn, thu nhập phát sinh từ năm 2026 sẽ áp dụng đầy đủ các quy định mới, kể cả trường hợp lương trả chậm.

Bên cạnh đó, việc đăng ký người phụ thuộc đúng và đủ hồ sơ vẫn là điều kiện bắt buộc để được hưởng giảm trừ. Nếu không đăng ký kịp thời, người nộp thuế có thể bị tính thuế cao hơn trong năm và chỉ được hoàn lại khi quyết toán.

Người nộp thuế cần chủ động cập nhật và thực hiện đúng quy định

Cuối cùng, với những người có nhiều nguồn thu nhập, việc chủ động theo dõi, tổng hợp và quyết toán thuế là rất cần thiết để tránh rủi ro truy thu hoặc xử phạt.

Luật Thuế Thu nhập Cá nhân cập nhật mới năm 2026 đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách thuế, hướng tới hỗ trợ người lao động và phản ánh sát hơn thu nhập thực tế. Việc tăng giảm trừ gia cảnh, rút gọn biểu thuế và làm rõ cách tính thuế giúp hệ thống thuế trở nên minh bạch, dễ hiểu và công bằng hơn.

Để tận dụng tốt các quy định mới, người lao động nên chủ động cập nhật thông tin, kê khai đầy đủ và quản lý thu nhập hợp lý. Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp cá nhân xây dựng kế hoạch tài chính bền vững trong giai đoạn mới.